Algas: ¿Jutïr ch’amanchawi Nutrición Sostenible ukanxa?
Algas ukax aka Uraqin nayra "ayrunaka" ukanakat maynïriwa, ukax mä jach'a ukat kunayman tama kastaw utji, ukax kunayman uñnaqanaka ukat composición ukanakax kunayman jakañ pachanakaparjamaw mayjt'i. Jaqinakax algas ukanakax jaya pachaw apnaqapxi, ukatx cientificonakan juk’amp manqhan yatxatäwinakapampix algas ukanakax materiales de valor económico ukham uñt’atawa. Ukanakax jank’akiw jilxattaski, walja achunak apsusipxi, ukatx janiw materia prima industrial uka apsuñatakik askïkiti jan ukasti manq’añjamarakiw. Juk’ampi askixa, algas ukaxa kunaymana k’umara-compuestos bioactivos ukanaka ch’amanchañataki ukhamaraki uñjatarakiwamä k’umara manq’a 21 siglo.
Ukhamaraki algas ukaxa wali sumawa manq’aña yänaka lurañataki kunatixa ukaxa vitaminas, proteínas, carbohidratos, lípidos, minerales, antioxidantes ukatxa fibras dietéticas ukanakampiwa[1]. Biomasa de algas manq’anakaru uchañaxa calidad nutricional ukaru ch’amanchaspawa. Yatxatawinakax nayraqat uñacht’ayiwa, biomasa de algas ukat compuestos de algas-derivados ukanak manq’ar yapxatañax jaqinakan ukhamarak uywanakan k’umaräñapatakiw yanapt’i-janiw yaqhip cánceres ukanakar jan walt’ayañatakikix yanapt’kiti[2], jan ukasti chuymankipstañar saykatañataki, usunak jark’aqañataki, pesaje ukar yanapt’añataki, ukat inflamación ukar jisk’achañataki[3].
Ukampirusa, waranq waranq géneros microalgas ukanakatxa, mä juk’akiwa alxañatakixa manq’añatakisa jan ukaxa manq’añatakisa. Jichhax Administración de Alimentos y Medicamentos de Estados Unidos (FDA) ukax GRAS (Generalmente Reconocido como Seguro) ukham uñt’ayawayi, taqpach-biomasa celular suxta kasta jaqinakan manq’añapataki:Arthrospira ukaxa mä juk’a pachanakwa lurasi(Espirulina), ukat juk’ampinaka.Euglena gracilis sat kullakaruw uñt’ayasi, Nanocloropsis oculata ukaxa wali sumawa, Clorella vulgaris sat usu, Dunaliella kullakajj akham sänwa:spp., ukatEuglena kullakajj ukhamänwaspp.[5] ukat juk’ampinaka.
FDA-ukaxa biomasa microalgal taqpacha jaqina manq’añapatakixa iyaw sataynawa, ukhamaraki sapa kasta tuqita yatiyawi composición ukanakampi.
Uñstayiri: Uñakipt’añataki [5].
Uka kasta uywanaka taypinxa, .Clamidomonas ukax reinhardtii satawaukaxa mä alga verde eucariota unicelular ukawa, ukaxa uraqpachana wali jaljatawa ukatxa wali jank’akiw jilxati. Ukhamaraki, naturaleza ukanx algas ukanakat juk’amp yatxatat ukanakat maynïriwa. Jichhaxa, wali apnaqatarakiwa mä organismo modelo ukhama yatxatawi fotosíntesis, genética ukhamaraki fisiología tuqita[4]. Jichhakiw Universidad de California (San Diego) ukan yatxattʼat jaqinakax ukham sapxiClamidomonas ukax reinhardtii satawainas yanapt’chispa gastrointestinal k’umaräñapataki[5].
Revista de Alimentos Funcionales ukax akhamawa:Clamidomonas ukax reinhardtii satawaInas Gastrointestinal K’umaräñapatakix yanapt’chispa
Aka yatxatawixa, uñt’ayatawaRevista de Alimentos Funcionales uka tuqita, ukax manq’añanakan jan walt’awinakapat yatxatapxataynaC. reinhardtii ukax mä juk’a pachanakanwaukatxa uñacht’ayiwa ch’amapa suma uñjañataki trastornos gastrointestinales ukanakampi Síndrome de Intestino Irritable (EIB) ukampiwa, kunjamatixa diarrea ukhamaraki hinchazón[5].
Yatxatirinakaxa nayraqata uywa yant’awi lurapxi suxta C57BL/6J ch’uqimpi, ukaxa aleatoriamente pä quturu jaljatawa (n=3). Colitis aguda uñstayañatakixa, 4% (p/v) dextran sulfato sodio (DSS) ukjamaraki ch’uqi uma umaña umaru 5 urunaka apxatasiwa, ukhamata barrera mucosa intestinal uksa tuqita ch’amanchañataki. Ukxarusti, ch’uqixa 200 μL de fosfato-salina tamponada (PBS) ukjamaraki control ukjamaraki congelado-secado ukjamarakiC. reinhardtii ukax mä juk’a pachanakanwa(65 g/L) ukjamaraki gavage tuqi 7 urunaka. Sapa uruw 14 urunak jan jaytjasis cuerpon pesop uñjasiwayi, ukhamat janicha uk yatiñatakiC. reinhardtii ukax mä juk’a pachanakanwaDSS-induced pesaje ukax juk’amp jisk’achasispawa.
Uka yatxatawi phuqhawixa uñacht’ayiwa uka manq’añanakaC. reinhardtii ukax mä juk’a pachanakanwawali jisk’achatarakiwa tasa de pérdida de peso ukaxa ch’uqitxa DSS-inducida colitis aguda ukampi.

DSS-colitis aguda inducida ukxaruxa ch’uqitxa cuerpo pesaje mayjt’ayatawa
Uñstayiri: Uñakipt’añataki [5].
Uka jikxatatanakarjamaxa, yatxatirinakax jaqinakan voluntarios ukanakan algas manq’apki ukanakanx ukham jan walt’awinakax uñjasispati janicha uk yatxatañ qalltapxäna. Taqpachax 133 chikancht’asirinakaw qillqantatäpxäna, ukatx pusi tamaruw jaljatäpxäna, sapa kuti sintoma gastrointestinal (SIG) ukarjama. Grupos ukanakax akham uñt’ayatawa:
(1) Jisk’aGIS_1g - jisk’a-frecuencia GIS ukankirinakaxa 1 g sapa uru manq’apxi;
(2) Jisk’aGIS_3g - jisk’a-frecuencia GIS ukankirinakaxa 3 g sapa uru manq’apxi;
(3) HighGIS_1g - jach’a-frecuencia GIS ukankirinakaxa 1 g sapa uru manq’apxi;
(4) HighGIS_3g - jach’a-frecuencia GIS ukankirinakaxa 3 g sapa uru manq’apxi.
Chikancht’asirinakarux mä phaxsiw uñjasiwayi, ukhamat gastrointestinal k’umaräñapataki. Uka yatxatawi phuqhawixa uñacht’ayiwa sapa mayniru sapa kuti sintoma gastrointestinal ukanakampixa wali jisk’achawiwa jan walt’awinaka ukhamaraki diarrea ukanakampi aka producto alga ukjamaraki, ukhamaraki regularidad intestinal ukanakampi.

Composición taxonómica de phyla microbiana ukanakaxa muestra fecal ukanakanxa
Uñstayiri: Uñakipt’añataki [5].
Yatxatäwinakax ukham uñacht’ayiReiniclorella ukaxa wali sumawauywanakaru ukhamaraki jaqina k’umaräñapatakixa yaqha askinakwa churaraki, ukaxa juk’ampi yatiyawinakawa alga ingredientes qhaturu yapxati. Innova Market Insights ukarjamaxa, ingredientes de algas uka qhathux sapa kutiw jilxattaski, ukatx suplementos de algas ukanakax wali jach’awa. Jichha pacha yatxatäwinakax clínicas ukanakax juk’amp jilxattaskiw yaqhip algas ukanakax jaqinakan k’umaräñapatakix jutïrinx kuna askinaks apanispa uk chiqanchañapawa.
Yaqha:
[1] A. P. Batista, L. Gouveia, N. M. Bandara, J. M., Franco, A."Raymundo. Uñakipañade perfiles de biomasa microalgal ukjamaraki ingrediente funcional novedoso manq’a yänakataki".Algal Research, 2(2013).











